Wat houdt deze control in?
Gebruik van systeemprogramma’s met verhoogde rechten moet worden beperkt, gecontroleerd en gelogd.
Waarom is dit verplicht?
Systeemtools kunnen beveiligingsmaatregelen omzeilen; ongecontroleerd gebruik is een risico.
Praktische implementatie
- Inventariseer alle tools met verhoogde rechten
- Beperk toegang tot noodzakelijke beheerders
- Log gebruik van alle geprivilegieerde utilities
- Verwijder onnodige systeemdiensten
Aandachtspunten voor de overheid
Schakel onnodige Windows- en Linux-tools uit als onderdeel van de hardening-baseline.
Relatie met andere controls
Gerelateerd aan 8.2 (geprivilegieerde toegang) en 8.9 (configuratiebeheer).
← Terug naar alle BIO 2.0 controls
Wat deze control praktisch betekent
Je beperkt, controleert en logt het gebruik van systeemprogramma's met verhoogde rechten. De overheidsmaatregelen vereisen dat alleen bevoegd personeel toegang heeft tot systeemhulpmiddelen — en alleen wanneer strikt noodzakelijk — en dat het gebruik wordt gelogd, met logging die minimaal een halfjaar beschikbaar is voor onderzoek. Systeemtools kunnen beveiligingsmaatregelen omzeilen; ongecontroleerd gebruik is een risico. Schakel onnodige tools uit als onderdeel van de hardening-baseline.
Passende maatregelen
3 basismaatregelen + 1 verdieping.
- ›Geef alleen bevoegd personeel toegang tot systeemhulpmiddelen, en alleen wanneer strikt noodzakelijk.
- ›Log het gebruik van systeemhulpmiddelen en houd de logging minimaal een halfjaar beschikbaar voor onderzoek.
- ›Inventariseer alle tools met verhoogde rechten en verwijder onnodige systeemdiensten (hardening-baseline).
- ›Beperk beschikbaarheid van geprivilegieerde utilities technisch (bijv. via allowlisting).verdieping
Bewijs dat je kunt verzamelen
- ›Toegangsoverzicht van systeemhulpmiddelen (bevoegd personeel)
- ›Logging van utility-gebruik met minimaal een halfjaar bewaartermijn
- ›Inventaris van tools met verhoogde rechten en hardening-baseline
- ›Technische beperking/allowlisting van utilities (indien aanwezig)
Wat je bij een audit moet kunnen aantonen
- ›Dat alleen bevoegd personeel toegang heeft tot systeemhulpmiddelen
- ›Dat gebruik wordt gelogd en minimaal een halfjaar bewaard blijft
- ›Dat onnodige tools zijn uitgeschakeld
- ›Dat gebruik beperkt is tot het strikt noodzakelijke
Voorbeeldactiviteiten: opzet, bestaan, werking
- ›Is toegang tot systeemhulpmiddelen beperkt tot bevoegd personeel?
- ›Is logging (min. 6 maanden) belegd?
- ›Is een hardening-baseline voor tools bepaald?
- ›Is de toegang daadwerkelijk beperkt?
- ›Wordt utility-gebruik gelogd en bewaard?
- ›Zijn onnodige tools verwijderd?
- ›Blijft toegang beperkt en herleidbaar?
- ›Blijft logging beschikbaar voor onderzoek?
- ›Wordt de baseline gehandhaafd?
Gekoppelde overheidsmaatregel(en)
Deze uitwerking is indicatief en generiek. Ze vervangt geen eigen risicoafweging of professioneel advies afgestemd op jouw organisatie.