Wat houdt deze control in?
Klokken van alle systemen moeten worden gesynchroniseerd met een betrouwbare tijdsbron.
Waarom is dit verplicht?
Inconsistente tijdstempels bemoeilijken incidentonderzoek en kunnen forensisch bewijs onbruikbaar maken.
Praktische implementatie
- Configureer NTP op alle systemen
- Gebruik TimeNL (van SIDN Labs) of een andere betrouwbare Nederlandse tijdsbron.
- Monitor afwijkingen automatisch
- Documenteer de NTP-configuratie
Aandachtspunten voor de overheid
Zorg dat ook OT-systemen zijn gesynchroniseerd.
Relatie met andere controls
Gerelateerd aan 8.15 (logging) en 8.16 (monitoring).
← Terug naar alle BIO 2.0 controls
Wat deze control praktisch betekent
Je synchroniseert de klokken van alle systemen met een betrouwbare tijdsbron. Inconsistente tijdstempels bemoeilijken incidentonderzoek en kunnen forensisch bewijs onbruikbaar maken. Voor deze control geldt geen aanvullende overheidsmaatregel; de ISO 27002-control is leidend. Zorg dat ook OT-systemen zijn gesynchroniseerd.
Passende maatregelen
3 basismaatregelen + 1 verdieping.
- ›Configureer NTP op alle systemen, inclusief OT-systemen.
- ›Gebruik betrouwbare (bij voorkeur Nederlandse) tijdsbronnen.
- ›Documenteer de NTP-configuratie.
- ›Monitor tijdsafwijkingen automatisch.verdieping
Bewijs dat je kunt verzamelen
- ›NTP-configuratie op systemen (incl. OT)
- ›Vastlegging van de gebruikte tijdsbron(nen)
- ›Documentatie van de NTP-inrichting
- ›Monitoring van tijdsafwijkingen (indien aanwezig)
Wat je bij een audit moet kunnen aantonen
- ›Dat systemen met een betrouwbare tijdsbron synchroniseren
- ›Dat ook OT-systemen zijn gesynchroniseerd
- ›Dat de configuratie is gedocumenteerd
- ›Dat afwijkingen worden opgemerkt
Voorbeeldactiviteiten: opzet, bestaan, werking
- ›Is NTP-synchronisatie (incl. OT) ontworpen?
- ›Is een betrouwbare tijdsbron gekozen?
- ›Is afwijkingsmonitoring belegd?
- ›Is NTP op systemen geconfigureerd?
- ›Zijn OT-systemen gesynchroniseerd?
- ›Is de configuratie gedocumenteerd?
- ›Blijven klokken gesynchroniseerd?
- ›Worden afwijkingen opgemerkt en gecorrigeerd?
- ›Worden nieuwe systemen meegenomen?
Gekoppelde overheidsmaatregel(en)
Voor deze control geldt geen aanvullende overheidsmaatregel.
Deze uitwerking is indicatief en generiek. Ze vervangt geen eigen risicoafweging of professioneel advies afgestemd op jouw organisatie.